Matcha – czym jest? Właściwości, zalety, herbata i posiłki o smaku matchy

Matcha to sproszkowana zielona herbata o wyjątkowych walorach zdrowotnych i niezwykłej historii. Ten japoński specjał zyskuje popularność jako kluczowy składnik napojów oraz nowoczesnych posiłków funkcjonalnych. Warto zgłębić tajemnice jej produkcji oraz unikalnego wpływu na ludzki organizm.

Matcha, ten napój podbija świat

Japońska kultura picia herbaty wywodzi się z wielowiekowej tradycji, a matcha zajmuje w niej honorowe, najważniejsze miejsce. Jest to specjalny rodzaj zielonej herbaty, który różni się od popularnych naparów liściastych przede wszystkim formą podania (proszek) oraz unikalnym procesem uprawy krzewów. W przeciwieństwie do klasycznych naparów, gdzie liście są jedynie zalewane wodą, a następnie wyrzucane, tutaj spożywa się cały liść roztarty na pył. Dzięki temu organizm otrzymuje pełne spektrum składników odżywczych zawartych w roślinie, a nie tylko te substancje, które rozpuszczają się w wodzie.

Krzewy przeznaczone na ten surowiec są specjalnie traktowane. Na kilka tygodni przed planowanymi żniwami rośliny zacienia się bambusowymi matami. Brak bezpośredniego dostępu do promieni słonecznych zmusza rośliny do nadprodukcji chlorofilu, co nadaje liściom blady odcień zieleni. Ten specyficzny proces uprawy wpływa także na smak i właściwości chemiczne surowca:

• ograniczenie fotosyntezy sprawia, że w liściach gromadzi się znacznie więcej aminokwasów, które odpowiadają za charakterystyczny smak umami. Jest to piąty smak, często opisywany jako głęboki, bulionowy i niezwykle satysfakcjonujący dla podniebienia;

• matcha wywodzi się z Chin, gdzie sproszkowana herbata była popularna za czasów dynastii Song, jednak to Japończycy udoskonalili proces jej produkcji i wprowadzili ją do rytuałów medytacyjnych;

• zen i ceremonia herbaciana stały się nierozłączne, a picie zielonego napoju miało sprzyjać utrzymaniu czujności podczas wielogodzinnych sesji medytacyjnych. 

Współcześnie jest to produkt globalny, ceniony zarówno przez tradycjonalistów, jak i nowoczesnych dietetyków szukających naturalnych metod wspierania organizmu. Warto zaznaczyć, że matcha dostępna jest w dwóch wersjach – ceremonialnej oraz kulinarnej,

Jak powstaje matcha? Tajniki procesu

Droga, którą przebywa liść od krzewu do puszki, jest długa i skomplikowana, co tłumaczy wysoką cenę produktu najwyższej jakości. Po okresie zacieniania następuje ręczny zbiór tylko najmłodszych, najdelikatniejszych listków z samej góry krzewu herbacianego. Zebrany surowiec nie jest poddawany fermentacji, lecz natychmiast trafia do parowania. Gorąca para wodna w ciągu kilkunastu sekund zatrzymuje proces utleniania enzymatycznego, co pozwala zachować naturalny, żywy kolor oraz cenne składniki odżywcze.

Następnie liście są suszone, ale nie są zwijane, jak ma to miejsce w przypadku innych herbat. Zamiast tego usuwa się z nich twarde łodyżki i nerwy, pozostawiając jedynie czysty miąższ liścia. Tak przygotowany półprodukt nosi nazwę tencha i jest bazą do stworzenia ostatecznego wyrobu. Tencha może być przechowywana w chłodniach przez wiele miesięcy, aby dojrzeć i nabrać głębi smaku przed ostatecznym mieleniem.

Kluczowym etapem, który odróżnia prawdziwą matchę od zwykłej sproszkowanej herbaty, jest mielenie w tradycyjnych żarnach. Proces ten odbywa się bardzo powoli, aby uniknąć przegrzania surowca, co mogłoby zniszczyć delikatne witaminy i zmienić smak na gorzki. Dwa kamienne żarna obracają się z precyzyjnie dobraną prędkością, ścierając liście na pył o grubości zaledwie kilku mikronów. Uzyskany proszek jest tak drobny, że po roztarciu w palcach wnika w linie papilarne niczym talk czy cień do powiek. Wydajność tego procesu jest zaskakująco niska, gdyż w ciągu godziny jeden zestaw żaren jest w stanie wyprodukować zaledwie kilkadziesiąt gramów gotowego produktu. 

To właśnie ta precyzja i czasochłonność sprawiają, że matcha jest towarem luksusowym. Przemysłowe metody mielenia, wykorzystujące maszyny szybkoobrotowe, często prowadzą do przypalenia liści, co skutkuje brunatnym kolorem i cierpkim posmakiem, którego nie znajdziemy w produktach klasy ceremonialnej.

Właściwości zdrowotne japońskiej herbaty

Regularne spożywanie tego zielonego napoju dostarcza organizmowi potężnej dawki substancji bioaktywnych, które wspierają funkcjonowanie wielu układów:

• matcha słynie przede wszystkim z niespotykanie wysokiej zawartości antyoksydantów, czyli przeciwutleniaczy walczących z wolnymi rodnikami, które uszkadzają komórki, przyspieszają procesy starzenia i mogą prowadzić do rozwoju chorób cywilizacyjnych;

• związki zawarte w liściach herbaty mogą delikatnie przyspieszać tempo przemiany materii, co czyni ten napój sprzymierzeńcem osób dbających o prawidłową masę ciała;

• zawarty w proszku chlorofil, który wspiera naturalne procesy oczyszczania organizmu. Zielony barwnik działa niczym naturalny filtr krwi, wspierając pracę wątroby;

• warto również wspomnieć o wpływie na układ sercowo-naczyniowy, gdyż regularne picie naparu może przyczyniać się do obniżenia poziomu „złego” cholesterolu LDL oraz regulacji ciśnienia tętniczego.

Jednym z najbardziej fascynujących aspektów działania tego napoju jest specyficzny rodzaj energii, jakiego dostarcza naszemu organizmowi. Matcha zawiera kofeinę, często nazywaną w kontekście herbaty teiną (to ta sama cząsteczka, tylko inaczej „opakowana” przez L-teaninę), jednak jej działanie jest zupełnie inne niż w przypadku kawy. Podczas gdy „mała czarna” daje szybki, gwałtowny zastrzyk energii, po którym często następuje równie szybki spadek i uczucie rozdrażnienia, zielona herbata działa łagodniej i dłużej.

Nowoczesne zastosowanie – posiłki o smaku matchy

Współczesny rynek żywności funkcjonalnej idzie o krok dalej, wykorzystując ten cenny surowiec nie tylko do parzenia herbaty, ale także jako składnik pełnowartościowych dań. Przykładem innowacyjnego podejścia jest produkt, który łączy uwielbiany smak matchy z wygodą gotowego posiłku. Strawberry Matcha Latte 300 ml to płynny posiłek, który został zaprojektowany z myślą o osobach żyjących w biegu, a jednocześnie dbających o jakość swojej diety. Jest to produkt bez laktozy i glutenu, co stanowi ogromne ułatwienie dla osób z nietolerancjami pokarmowymi lub unikających nabiału i glutenu z innych powodów. Połączenie smaku truskawki z nutami zielonej herbaty tworzy kompozycję, która przełamuje stereotyp gorzkiego, ziołowego naparu.

Nie jest to jedyna inspiracja Krajem Kwitnącej Wiśni, jaką znajdziesz w naszej ofercie. Spróbuj również Sakura Latte 300 ml – delikatny smak kwiatów wiśni połączony z kremową konsystencją latte.

Matcha w wersji instant a tradycja

Choć puryści mogą kręcić nosem na gotowe rozwiązania, dla wielu osób są one jedyną szansą na regularne włączenie tego superfood do diety. Gotowe posiłki o smaku matchy od eatyx rozwiązują problem skomplikowanego przygotowania, który często zniechęca nowicjuszy. Nie trzeba martwić się o temperaturę wody, przesiewanie proszku przez sitko czy posiadanie specjalnej miotełki. Produkt jest gotowy do spożycia natychmiast po otwarciu, co sprawdza się w podróży, w biurze czy po treningu. Co istotne, płynna forma posiłku o smaku truskawkowym z dodatkiem zielonej herbaty zachowuje walory odżywcze, jednocześnie oferując deserowy charakter.

Dla osób, które obawiają się specyficznego, trawiastego smaku czystej herbaty, wersja latte z owocowym akcentem jest idealnym wprowadzeniem. Truskawka naturalnie łagodzi wytrawność zielonego proszku, tworząc balans między słodyczą a orzeźwieniem. Włączenie takiego produktu do jadłospisu może być pierwszym krokiem do zmiany nawyków żywieniowych. Zastąpienie drożdżówki czy fast foodu zbilansowanym posiłkiem płynnym eatyx, to prosta zmiana o dużym znaczeniu. 

Jak prawidłowo przygotować napar w domu?

Jeśli jednak zdecydujemy się na tradycyjne przygotowanie napoju z proszku, warto poznać kilka zasad, które pozwolą wydobyć z niego to, co najlepsze. Podstawowym błędem, jaki popełniają początkujący, jest zalewanie proszku wrzątkiem. Woda o temperaturze 100 stopni Celsjusza natychmiast parzy delikatny pył, sprawiając, że napar staje się nieznośnie gorzki i traci większość swoich właściwości zdrowotnych oraz aromatycznych. Idealna temperatura wody powinna mieścić się w przedziale od 70 do 80 stopni Celsjusza. Aby ją uzyskać bez termometru, wystarczy odczekać około 5-7 minut od momentu zagotowania wody w czajniku. Odpowiednia temperatura pozwala na pełne rozwinięcie się słodyczy i umami, tłumiąc jednocześnie nadmierną cierpkość.

Do przygotowania tradycyjnej wersji potrzebne są również odpowiednie akcesoria, choć na początku można radzić sobie domowymi sposobami:

• najważniejszym narzędziem jest chasen, czyli bambusowa miotełka o wielu drobnych wąsach. Służy ona do energicznego ubijania zawiesiny, co pozwala na dokładne połączenie proszku z wodą i wytworzenie charakterystycznej, gęstej pianki na powierzchni. Nie tylko pięknie wygląda, ale też zmienia teksturę napoju na bardziej aksamitną i kremową;

• proszek warto wcześniej przesiać przez drobne sitko, aby rozbić ewentualne grudki, które mogły powstać pod wpływem wilgoci. Proces ubijania powinien przypominać szybkie kreślenie litery W lub M w naczyniu, a nie zwykłe mieszanie łyżeczką po okręgu;

• użycie spieniacza do mleka jest dopuszczalną, nowoczesną alternatywą dla osób, które nie posiadają bambusowej miotełki.

Matcha jako składnik kulinarny

Sproszkowana forma tej herbaty czyni ją niezwykle wszechstronnym dodatkiem do wielu dań, nie tylko napojów. W kuchni można wykorzystać tańsze warianty. Różnią się one od wersji ceremonialnej nieco bardziej wyrazistym, goryczkowym smakiem oraz mniej intensywnym kolorem, co jednak w połączeniu z innymi składnikami nie jest wadą. Zielony pył świetnie sprawdza się w wypiekach, nadając ciastom, ciasteczkom czy sernikom piękny kolor bez użycia sztucznych barwników. Można go dodawać do kremów, lodów, a nawet ciasta na naleśniki czy gofry. Warto jednak pamiętać, że wysoka temperatura pieczenia niszczy część antyoksydantów.

Niezależnie od tego, czy wybierzemy gotowy posiłek eatyx, czy samodzielnie upieczemy zielone babeczki, włączamy do diety składnik o potężnym potencjale zdrowotnym. Kluczem jest regularność i wybór produktów dobrej jakości, które są wolne od zanieczyszczeń i pochodzą z pewnych źródeł.